Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada no. 1 tubos aroma profili gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla demektir ve bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine oturtur. Sonucu hemen yazmak iyi olur, çünkü hafıza kısa sürede silikleşir. Her çubuğu iki kez denemek yanılmayı azaltır çünkü kalabalık ortamlarda hafif kokular çabucak kaçırılır. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi değildir; sadece gücü gösterir. Kısacası ilk tadımda acele etmemek hem de ölçütleri önceden netleştirmek en doğru yol sayılır. Ölçüt belli olunca her çubuk aynı terazide değerlendirilir böylece notlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa odaklanma güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz üstelik baştan davranıp hüküm vermek sık yapılan bir yanlıştır. Başlangıç bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve temiz gelir elbette bu düzen her çubukta aynen geçerli olmayabilir. No. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer zira asıl tat genellikle burada gizlidir. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar koyulaşır hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir nitekim bu sebeple yavaş ilerlemek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınan yaprak asıl tadını yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha tutarlı değerlendirme verir. Evrelerin geçişi çoğu zaman keskin olmaz, o nedenle kabaca üç parçaya ayırmak yeterlidir. Geçişleri yakalamak adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Çok sık nefes almak ısıyı yükseltir hem de aromayı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü puanlamak öznel izlenimi daha net hâle getirir mutlaka sabit aydınlatma ve sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu da değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı yapar. 1 belli belirsiz notayı, 5 de ağızda uzun süre kalan güçlü notayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas tadım notları benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda yer alır ve ileride okunduğunda neyi düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik nasıl içilir benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı çubuk iki farklı puan alabilir. Puanı yazmadan önce birkaç çekiş yapmak şarttır diğer taraftan ondalık notlar vermek gereksiz bir yük getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Skalanın orta noktası en çok tercih edilen puandır, zira dengeli çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki notlar yalnızca istisnai durumlarda verilmelidir. Böylece not defteri anlamlı kalır.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çap, dumanın hızını ve aroma gücünü doğrudan etkiler bu nedenle yanış hattının eşit ilerlemesini de gözlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla yanar, bu yüzden baharatlı notalar çabuk öne çıkar gerçekten ince çubuklarda sıcaklık birikimi çok daha hızlıdır. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz yanma temposu ise tadı doğrudan değiştiren bir etkendir. Kalın çubuklarda duman daha serin gelir ama aromalar sonradan belirir hem de bu hız tadın algılanma süresini kısaltır. Regalias de londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme düzensizse yorum kısmına eklenmelidir. Serin duman aromayı daha okunur kılar ama şiddetini düşürmez tersine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye yayılır. Bu yüzden kalınlığı not defterine eklemek gerekir. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak inceyi sonra geniş çaplıyı içmek iyi olur. Bu şekilde yoğun tat ince olanın tadını gölgelemez. Aradaki ara süresi en az yarım saat olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan algılanır: dildeki his ile burun boşluğunun yakaladığı koku hâlbuki bu iki kanal karşılıklı tamamlar ama aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak için bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu ayrım başta küçük görünse de sonuçları oldukça değiştirir. Dumanı dudaktan verirken burun yoluyla yavaşça çıkarmak retrohale denemesidir mesela hafif bir nefes kokuyu daha zengin gösterir. Romeo y julieta short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını net gösterir üstelik nezle halindeyken yapılan tadımlar güvenilir olmaz. Short sports tadım notları gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha kısa geçirir hızlı bir nefes de narin tonları siler. Yoğunluk damakta düşük fakat burunda yüksek çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan kişiler için önce koku yoluyla algılanan ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil tarafı da detay vermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi denemek hafızayı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan düşük algılanır üstelik yemek arasında deneme yapacaksanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Dolayısıyla her denemeden sonra oda sıcaklığında su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir ağız en belirgin notayı dahi silik gösterir. Sade kahve kakao tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları bastırır üstelik çok soğuk sıvılar damağı duyarsızlaştırır ve tat algısını azaltır. Puritos serisi nasıl içilir benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası suyla daha net görünür bu yüzden hazırlık adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı korur nitekim tatlı sıvıdan sonra keskin notalar gerçekte olduğundan güçlü hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve haricinde çay da kullanılabilir; önemli olan içeceğin sade olmasıdır. Ağız temizlendikten ardından birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım çoğunlukla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo ölçüsünde içim hızlı sürdüğünden yoğunluk dalgalanması daha dar bir alanda kalır ayrıca başlangıç notu bu boylarda çabucak silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ile bitiş arasındaki farkı görmek özen ister bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya göre daha sabırlı izlenmelidir. Club kalınlığında sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir böylece aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl benzeri mini ölçü ise kakao notasını hızla ortaya koyup sona erer zira geçiş uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek çubuktan daha güvenilir sonuç verir bu sebeple sakin ve dengeli çekiş önerilir. Kutu aroması yakmadan önceki ilk notu belirler dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil hemen bitince denemek daha rahattır. Bunu ayrıca yazmak iyidir. Ölçü küçüldükçe aroma katmanı daralır, fakat yoğunluk hissi korunabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini puro kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı sayfa kullanmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım yoğunluk hakkında güvenilir bir yargı vermez yani her tadım bir öncekinin üzerine eklenir. Ruh hali, ortam ile zaman izlenimi değiştirir bu düzen üç dört tadımdan ardından gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri açmak işe yarar aksi takdirde aynı aromalar her seferinde yeniden öğrenilir. Yıl dönümü sürümü puro gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir tonu aynı kalıyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da zaman kaybına neden olur. Tarih, çubuk adı ve puan deftere girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan açıldığında şaşırtıcı farklar barındırır. Puanlar arasında iki basamaktan çok sapma varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz netleşir. Defterde kısa cümleler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm güçlü sedir tonu şeklinde bir kayıt tatmin edici olur. Sonradan bakıldığında net olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, içimin damaktaki ağırlığını tarif eder; yoğunluk ise tatların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme göstermek zorunda olmaz. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe tadım notları benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sütlü kahve notasını belirgin taşıyabilir örneğin sert bir duman sönük bir tatla gelebilir. La cabaña neye benzer benzeri dengeli bir kutu de orta dolgunlukla sedir notasını güçlü taşır üstelik dolgun bir içim aromasız de kalabilir. Yani hafif içimli bir çubuk güçlü lezzet verebilir aksi hâl da geçerlidir. Farkı görmek için iki puan tutmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk arasında aroma farkı bulmak hassas bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ve tekrarlı not tutmayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kendi damak zevkiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir havada tütün hızlı yanar böylece keskin notalar öne geçer bu sebeple oda şartlarını de kayda geçirmek yararlıdır. Aşırı nemli ortamda de çekiş tıkanır hem de aroma silikleşir sıcaklık ise yaprağın ısınma hızını etkileyen başka bir değişkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır aksi halde farklı günlerde çıkan not farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Orta gövdeli onlu puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım daha doğru okunur değerlendirme günü seçerken bu etkeni hesaba katın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları dağıtır, yoğun koku de koku duyusunu bozar hâlbuki asıl etken sıklıkla odadaki nem veya esinti olur. Değerlendirmeyi hep aynı odada yapmak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir odada duman yoğunlaşırsa sonraki denemenin tadı hatalı algılanabilir. Pencere aralığı sağlamak genellikle yeterlidir. Hava akımı fazla güçlüyse yanış düzeni şaşar.